Er is ondertussen op Facebook al heel wat ‘inkt’ gevloeid over het waarom van deze situatie. Hoe komt het dat er na  het voorzitterschap van achtereenvolgens André Lathouwers en Filip Verstraete, die eerste terug van stal wordt gehaald wegens geen enkele andere jonge kandidaat? Hoe komt het dat er zo weinig nieuwe, jonge bestuursleden zijn? Hoe komt het dat er voor de RvB van het VGTC wel acht nieuwe dove kandidaten gevonden werden?

Een poging tot analyse. (Ik spreek hier voor de gemakkelijkheid over de “oude” en de “jonge” generatie. Met de “oude” generatie bedoel ik de generatie die op dit moment het grootste deel van de RvB en AV van Fevlado uitmaakt, dus mensen tussen de 40 en 55 ongeveer. Ik bedoel hiermee niet dé RvB of AV van Fevlado, maar de leeftijdsgroep in het algemeen. Met “jonge” generatie bedoel ik vooral mensen van mijn eigen generatie, dus midden-late 20, begin 30. Uiteraard zijn er binnen elke leeftijdsgroep uitzonderingen.)

1° Generatiekloof: verschillende generaties hebben verschillende visies op hoe bepaalde dingen aangepakt en voorgesteld moeten worden. Dat is voor een deel heel begrijpelijk, de oude generatie groeide immers op in een andere tijd en binnen een totaal andere context. Zij houden vast aan bepaalde verworvenheden die verkregen zijn binnen een handicap-kader, bvb. tolkvoorzieningen en bepaalde uitkeringen, en zijn bang dat als het kader verandert, ze deze verworvenheden zullen verliezen. Voor de jongere generatie is dat soms moeilijk te begrijpen. Zij willen uiteraard tolkvoorzieningen etc. behouden, maar hebben een andere mening over andere handicap-gerelateerde dingen zoals uitkeringen, en zien meer voordelen in een talig-cultureel kader. Ze willen zelf het kader bepalen en niet de overheid dat laten bepalen. De jongere generatie is verder opgegroeid met het internet waardoor een gigantische hoeveelheid informatie beschikbaar werd, en heeft ook geleerd meningen te ventileren op Facebook, Twitter, allerhande fora, en daarover in discussie te treden met horende mensen. Ze heeft ook geprofiteerd van toenemende mobiliteit en vooral van meer mogelijkheden tot internationale contacten. Daardoor verblijft iemand al eens in het buitenland, ziet hoe het er daar aan toegaat, komt in contact met andere visies en mogelijkheden. Toch verklaart deze kloof niet alles, want er zijn ook jonge doven die ongeveer zo denken als de oudere generatie.

2° Opleidingskloof: een deel van de jongere generatie heeft geprofiteerd van bepaalde verwezenlijkingen bvb. tolkuren binnen onderwijs, waardoor de deuren tot het hoger onderwijs zijn open gegaan. Dat wil niet zeggen dat de oude generatie afgeschreven moet worden, helemaal niet, zij hebben bepaalde kennis en ervaringen die van onschatbare waarde zijn. Het wil ook niet zeggen dat dove mensen met een diploma het per definitie “beter” zouden weten. Toch heeft het verschil in opleiding gezorgd voor een bepaalde kloof waarbij de ene kant soms niet begrijpt waar de andere kant het over heeft. Het verschil in visie valt dus ook vaak (maar niet altijd) samen met een verschil in opleiding.

3° Zwart-wit denken van sommigen (en niet alleen de oude generatie): “horenden hebben allemaal een gemakkelijk leven”, zei iemand van die oude generatie me letterlijk. Ik heb een keer gecheckt of hij daar echt van overtuigd was. Ja, dat was hij. Alsof horende mensen allemaal al hun kansen op een gouden schotel krijgen aangeboden en zonder enig problemen door het leven flaneren. Dat is een bekrompen visie waar ik het heel moeilijk mee heb. Ik ontken niet dat dove mensen in deze op horen gebaseerde maatschappij bepaalde barrières tegenkomen waar horende mensen niet of minder mee te maken hebben, maar het afdoen als “alle horenden hebben het gemakkelijk en alle doven hebben het moeilijk” is bijzonder kort door de bocht. Zie ook n°6.

4° Pessimistische visie vs. optimistisch-realistische visie: hangt nauw samen met n°1 en n°2. Doof-zijn de schuld geven van veel wat er mis gaat in je leven vs. beseffen dat je soms bepaalde beperkingen hebt maar maar dat je daar oplossingen voor kan zoeken, en dat je voor bepaalde kansen net zo hard moet werken of vechten als horenden. Maar ook deze visie van de oudere generatie is deels te begrijpen: zij hébben nu eenmaal minder kansen gekregen en vaak net omwille van het feit dat ze doof waren. Voor de jongere generatie is lang nog niet alles rooskleurig maar zij kijken daar soms anders tegenaan.

5° Andere levenskeuzes: de oude generatie investeerde veel tijd in bestuur van dovenclub, Fevlado, .. De jongere generatie vindt dat ook belangrijk maar maakt daarnaast bijkomende keuzes die de oudere generatie in hun tijd vaak nog niet kon maken: bvb. verder studeren, in het buitenland gaan studeren/werken, .. Iedereen heeft ook een andere manier om zijn bijdrage te leveren, niet iedereen doet dat via een bestuursfunctie of vindt zichzelf daar de geschikte kandidaat voor. Ook tijdsgebrek is een probleem, en het feit dat het grootste deel van de verantwoordelijkheid gedragen wordt door een kleine groep mensen. Anderzijds, voor het bestuur van het VGTC konden er wel 8 nieuwe dove bestuursleden gevonden worden, anders ook niet bepaald mensen met te veel tijd. Dit heeft wellicht te maken met het feit dat de visie van het VGTC duidelijk is, en die van Fevlado -op dit moment- niet.

6° Oogkleppen. Op Facebook wordt de discussie opnieuw vernauwd tot de vraag “handicap of taalminderheid”. Dat was een uitgangsvraag voor een debat bij bestuur en experten van Fevlado, een aantal jaar geleden, en dat was toen goed bedoeld maar achteraf bekeken een foute, zwart-witte vraag. Toch blijven we daarin vastzitten, en draaien we kringetjes. Het is tijd voor een debat dat veel ruimer gaat dan steeds dezelfde vraag over handicap-taalminderheid, over wat je met uitkeringen kan doen en waarom je daar recht op zou hebben. Ondertussen wordt horende ouders afgeraden om VGT te leren, bestaat VGT doe mee niet meer, krijgen dove kinderen nog altijd geen gelijke onderwijskansen, zien ouders soms geen andere mogelijkheid dan hun doof kind al in de peuterschool naar een horende school te sturen, is VGT nog altijd maar beperkt te zien op tv, worden er maar heel weinig dove films gemaakt, is er geen opleiding voor dove tolken, kan de opleiding voor horende tolken veel verbeteren,en ga zo maar voort. En wij maken ons druk over de zin en onzin van uitkeringen, en of het nu of handicap of taalminderheid is, of alletwee. Wordt het geen tijd dat we die oogkleppen afdoen?

Ik zie vast nog dingen over het hoofd, het gaat immers over een complexe wirwar van redenen. Uw comments zijn van harte welkom. Wees vriendelijk voor elkaar.

De grootouders die niet willen gebaren tegen Ellen omdat de wereld horend is en ze daar moet spreken, want ja “wat als je naar de bakker gaat?” Hoe vaak heb ik dat argument ook al niet moeten horen! “De bakker” is het klassieke voorbeeld dat veel horenden aanhalen als reden waarom dove kinderen moeten leren spreken. Ik zeg zeker niet dat we dat alle dove kinderen zouden moeten ontzeggen, maar gebruik dan tenminste zinvolle argumenten voor dat leren spreken. En blok de communicatie met je kleinkind niet bewust af.

De meisjes die “patat” gaan bestellen en de communicatie die hoewel hartelijk, ook van de kant van de horende man, toch niet helemaal vlot loopt. Ellen die een briefje heeft waar alles opstaat, een briefje dat ze makkelijk kan afgeven, maar toch haar stem gebruikt om de bestelling te doen. De sarcastische opmerking van de vrouw naast Myrthe wanneer die een bonnetje vraagt – maar ook haar hulp met “vertalen” naar de man achter de toog toe.

De schoolkinderen die zelf zeggen “volgens de wet” moet jij naar een slechthorendenschool, en jij naar een dovenschool en goed weten wat het verschil daartussen is. De moeder van Ellen die benadrukt dat zij doof is, gebarentaal “nodig heeft” en dus niet naar een slechthorendenschool kan (waardoor ze van haar beste vriendin gescheiden zou worden).

Ellen’s vader die haar voorzichtig probeert uit te leggen wat het betekent om naar een horende school te gaan, “je bent daar alleen”, “daar heb je geen vrienden”, terwijl hij ook weet dat het voor haar qua opleidingskansen veel zal uitmaken. Haar verdere leven zelfs. Ellen die zegt dat ze het wil doen om “met horenden te kunnen omgaan later”. En antwoordt dat ze het kotsbeu is dat het thuis altijd over school gaat en dat ze zich gewoon wil ontspannen. De twee broers die daar bij zitten. Zouden die begrijpen waarover het gaat? Op wat voor school zou de oudste zitten? Wat denkt hij op dat moment?

De horende school die haar niet aanvaardt. Wel haar, maar niet haar tolk. Huh?

De welkomstdag op de slechthorendenschool. Hoe ze één hand van het kind vasthouden terwijl ze zich voorstellen. De leerkracht die op een vraag van Ellen of ze gebarentaal gebruiken in de klas, antwoordt dat ze dat niet doen. En het hardst van al: de camera die Ellen volgt wanneer ze daarna langzaam terug op haar stoel zakt en haar gezichtsuitdrukking verandert.

Nee, ik was er even niet goed van.

Toen hij geboren werd, kreeg ze letterlijk te horen “we gaan hem implanteren en het is opgelost”. Tot hij 6 jaar (!) was, wist ze niks over gebarentaal, dove mensen of ook maar iets wat haar haar zoon beter zou doen begrijpen.

Op een bepaald moment merkte ze dat ze er nooit in slaagde iets op een lieve manier te zeggen tegen hem, omdat ze steeds moest roepen en duidelijk articuleren. Ze ging op zoek op internet, en vond gebarentaal. De cursus van Fevlado zat vol. Dan maar een jaar gewacht, en begonnen. En daarna de tolkenschool. Op de thuisbegeleidingsdienst hadden ze haar altijd gezegd dat gebarentaal niet nodig was. “Hij hoort toch?”

Haar zoon gaat nu naar het horend onderwijs en ziet niet zo heel veel andere dove kinderen, al doet ze haar best om hem zoveel mogelijk in contact te brengen met andere dove kinderen, en met dove volwassenen. Ze zei me “als er andere dove mensen bij zijn, verandert er iets aan hem. Ik kan dat niet uitleggen, maar vanbinnen in hem verandert er iets.”

Haar zoon heeft één apparaat en een CI. Hij doet het daar ok mee, maar ze zei “ik ben pas echt bij mijn zoon als hij die apparaten uit heeft. Als hij ze aan heeft is hij … ik weet niet … iemand anders. Ik ben het dichtst bij hem als hij ze niet in heeft. Dan weet ik: dit is mijn zoon.”

Ik word daar even stil van.

Waarom laten we dove kinderen niet zijn wie ze zijn?

Ken je het nog, dat spelletje? Mens erger je niet? Heb het vroeger vaak gespeeld toen ik klein was. Vandaag, zoveel jaren later, vroeg ik me af wat ik moest doen: me ergeren of niet.

Vanmorgen was er veel ophef op Facebook en in mijn Fevlado mail inbox over het filmpje met de verborgen camera van VT4: “Hoe leg ik de weg uit aan een doofstomme“.

De reacties op Facebook waren heel verschillend. Van “VT4 beledigt en vernedert ons!” en “VT4 is schuldig aan audisme!”, “het is totaal niet grappig!” tot “hang niet de censuurpaus uit”, “ik vind de grap wel geslaagd” en “er mag al eens gelachen worden, ze lachen tenslotte met iedereen”.

Anderen zeiden “de actrice is horend en doet alsof ze doof is, dat kan niet. Beter een dove persoon zelf dit laten doen”. Ik denk eerlijk gezegd (en dat zeg ik zonder mijn Fevlado-pet op!) dat VT4 best wel weet dat doven niet achterlijk en traag van begrip zijn, maar omwille van de verborgen camera alles hier is uitvergroot en er meer sprake is van een parodie. Stel dat een dove persoon dit gedaan had: dan was er niks om mee te lachen, tenzij misschien met de horende mensen dan die zich met handen en voeten duidelijk maken. Dan kan je je afvragen wat daar grappig aan is. Misschien vinden veel horende mensen die niets weten van gebarentaal dit grappig? Dit zegt vooral veel over hoe VT4 kijkt naar je op een ander manier dan auditief uitdrukken. “Kijk iemand toont de weg met zijn handen, hoe komisch!!” Daar doen ze op zich nog niks fout mee, het is eerder kinderachtig.

Langs de andere kant viel het me op hoeveel (vooral jonge) mensen zeiden “och dat maakt toch niks uit om een brief te sturen, daar luistert toch niemand naar”, en “we kunnen zoveel als we willen laten weten dat we niet akkoord zijn, er is toch niemand die zich daar iets van aantrekt”. Dat vond ik wel allemaal heel pessimistisch. Is de jonge generatie dan zo gelaten, zo “I don’t care”?

Fevlado-pet terug op

Langs de andere kant vind ik wel dat een belangenorganisatie als Fevlado een brief mag sturen naar VT4 hierover. Dat is ook gebeurd, verschijnt morgen denk ik op de website van Fevlado. Het is en blijft foute beeldvorming, verborgen camera of niet. Als ze zulk een grap uithalen met zwarte mensen hebben ze gegarandeerd het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding aan hun been, en een officiële klacht wegens racisme. Dus voor de beeldvorming doet dit echt geen goed, los van het humoristische aspect.

Het is en blijft heel dubbel. Moeten we ons ergeren en dat ook tonen (maar dan het risico lopen dat mensen denken: daar zijn ze weer, de klagers) of moeten we tonen wat we wél zijn/kunnen/willen. Maar daar moeten we dan ook wel de kans toe krijgen! De sensibilisatiecampagne rond WDD was daar een heel mooi voorbeeld van. Mogen er nog komen.

Heel mooi werk van de Frontrunners, hier te bekijken.

Gebaseerd op een andere Impasse.

“… walks us through the maze of Brussel-Halle-Vilvoorde and the Belgian federal elections”

Iemand?

Check ook deze.

De British Sign Language Broadcasting Trust heeft trouwens nog veel meer om te bekijken!

4 jaar erkenning van de Vlaamse Gebarentaal: De Show from Signfuse on Vimeo.

Dit filmpje dook op op 20 januari, de dag van de eedaflegging van Obama. Het meisje in de film feliciteert Obama en toont hem zijn naamgebaar.

Je moet zeker eens de vele commentaren lezen onder het filmpje, die zijn nog het interessants van al. Onmiddellijk toen ze het filmpje postte, kreeg ze al kritiek over zich heen dat ze niet de hele Dovengemeenschap vertegenwoordigt en enkel het naamgebaar toont zoals dat gebruikt wordt in Gallaudet (en dan nog overwegend door de blanke studenten want de zwarte studenten gebruiken blijkbaar een licht verschillende variant). Een andere persoon wierp op “sorry je bent tolk en je kan als tolk geen naamgebaren voorstellen, ik ben ‘native deaf’ van een dove familie, gebaar vloeiend ASL en vind het geen goed naamgebaar”. Waarop zij, droog: “Ik ben een Dove tolk”.

Bleek dat ze op Gallaudet de opdracht had gekregen om een filmpje te maken om formeel ASL-gebruik te oefenen, een brief gebaren dus. En toevallig koos zij dat thema. Het kwam misschien zo over, maar het was niet haar bedoeling het naamgebaar op te leggen. Er blijken trouwens nog andere naamgebaren gebruikt te worden in Rochester en in andere regio’s.

Ik heb ervan gesmuld, van die commentaren. Ondertussen zijn ze afgesloten, ik denk dat ze er genoeg van had (moet er hier wel bijzeggen dat er ook mensen waren die positieve commentaar gaven, gelukkig!)

In ieder geval: yes we can, en mag hij het goed doen de komende 4 (hopelijk 8) jaar.